در ميزگرد بررسي فعاليتهاي كارآفريني در خوزستان مطرح شد: توسعه كارآفريني با ايجاد فضا و بستر لازم فراهم مي شو
ميزگرد بررسي فعاليتهاي كارآفريني در خوزستان با حضور كارآفرين نمونه سال 85، رئيس پارك علم و فناوري ، دبيرخانه كارآفريني و معاون كارآفريني و اشتغال سازمان كار و امور اجتماعي استان برگزار شد.
*فراهم شدن زمينه توسعه كارآفريني با ايجاد فضا و بستر لازم
به گزارش روابط عمومي اداره كل كار و امور اجتماعي استان خوزستان فرهاد كيارسي، كارآفرين نمونه كشوري سال 85 در اين ميزگرد با بيان اينكه ابزار كارآفرين، كار آفريني است، عنوان كرد: با ايجاد فضا و بستر لازم براي كارآفرين زمينه توسعه آن در استان فراهم ميشود.
وي افزود: انجام فعاليت كارآفريني و ايجاد كسب و كار جديد الزاما دريافت تسهيلات نيست اما متاسفانه در حال حاضر اعطاي تسهيلات مترادف با كارآفريني شده است. خلاصه شدن فعاليتهاي كارآفريني در دريافت تسهيلات نشان از نامناسب بودن فضاي كارآفريني ميدهد.
كيارسي بيان كرد: يك كارآفرين بايد تلاش كند در زمان كوتاه قبل از دريافت تسهيلات و ايجاد هزينه، يك كارآفرين باشد و بهرهوري لازم براي توليد را داشته باشد. ايجاد چنين فضايي نياز به بازنگري استراتژيها و ارايه نظرات كارشناسان و مسوولاني دارد كه به نوعي درگير مباحث كار آفريني است با ارايه برنامهاي مشخص زمينههاي توسعه و حمايت از كارآفريني فراهم ميشود.
وي ادامه داد: به عنوان يك كارآفرين معتقدم حتي اگر يك استراتژي هم در اين زمينه وجود داشته باشد مناسبسازي فضاي كارآفريني در عمل به علت نبود باورها، صورت نميگيرد.
اين كارآفرين نمونه گفت: كارآفريني با اشتغال هم مترادف شده در حالي كه به عنوان مثال 50 درصد از فعاليتهاي كارآفرينانه و نوپا در سال اول آغاز بكار از بين ميروند و از 50 درصد باقي مانده 45 درصد در چهار سال بعد از بين ميرود و تنها پنج درصد از كل فعاليتهاي شناسايي ميشود و در كارآفريني باقي ميماند.
كيارسي ادامه داد: پس اگر به دنبال افزايش اشتغال هستيم نبايد الزاما به دنبال توسعه كارآفريني باشيم؛ كارآفريني حتي ممكن است منجر به كاهش اشتغال شود اما نبايد با هم مترادف شود؛ ميتوان گفت با توسعه كارآفريني اشتغال هم ايجاد ميشود.
وي با تشريح فضاي مناسب كارآفريني، عنوان كرد: ارائه آسان تسهيلات، حمايتهاي بيمه اي و معافيتهاي مالياتي 10 ساله بخشي از سياستهاي حمايتي است كه دولت ميتواند براي ايجاد فضاي مناسب كارآفريني در كشور اتخاذ كند. لازمه ايجاد فضاي مناسب ايجاد هماهنگي بين سازمانهاي متولي در حمايت از كارآفرين و ارايه يك استراتژي مشخص است.
كيارسي افزود: به اين معني كه مزيتهاي اقتصادي كشور شناسايي و بر اساس آن نوع حمايتها از بنگاههاي جديد تعريف شود و با مطالعه و ارزيابي، تسهيلات پرداخت گردد. ارائه تسهيلات در حال حاضر به گونهاي است كه خود به يك مشكل بزرگ براي كارآفرينان تبديل شده است به گونهاي كه در بازپرداخت آن دچار مشكل ميشوند.
اين كارآفرين نمونه با بيان اينكه فقدان زير ساختها از ديگر نشانههاي وجود فضاي نامناسب است، ادامه داد: همچنين ضعف بنگاههاي جديد در ادامه فعاليتهاي كارآفرينانه در بخشهاي مختلف نشان دهنده وجود فضاي نامناسب در كشور است.
كيارسي تاكيد كرد: معتقدم هر چه قدر هم دورههاي آموزشي كارآفريني در سطوح عالي ارايه شود زماني ميتوان آن را اثر بخش دانست كه در عمل موجب كارآفريني شود. بايد به اين باور رسيد كه بيش از آنكه آموزش اثر گذار است مشاوره پس از آموزش به مراتب اثر بخشي بيشتري به همراه دارد.
وي بيان كرد: به نظر ميرسد كمك از نخبگان براي توسعه كارآفريني در بازنگري و ايجاد اصلاحات به خصوص نخبگاني كه خارج از دستگاههاي دولتي فعالاند اهميت بسياري دارد.
اين كارآفرين نمونه با اشاره به بخشنامه وزارت نفت تاكيد كرد: سال گذشته 2 هزار و 500 اشتغال ايجاد شده در حالي كه اين ميزان در سال جاري تا كنون براي يك هزار و 200 نفر بوده است. به جرات ميتوان گفت هيچ كالايي در صنعت نفت وجود ندارد كه صنايع استان نتوانند آن را توليد كند اما اين مزيت استان به راحتي ناديده گرفته ميشود. در شرايطي كه از ايجاد فرصتهاي جديد شغلي صحبت مي شود با برخي اقدامات حتي نميتوان شغلهاي قبلي را حفظ كرد.
كيارسي گفت: از 200 شركت صنعتي موجود در استان 40 شركت اين قابليت را دارند كه در صورت برداشتن تحريم محصولات توليدي خود را صادر كنند. تقسيمات وزارت نفت در استاني مانند خوزستان كه استاني نفتي است ضد توليد و كارآفريني ميباشد.
اين كارآفرين نمونه تاكيد كرد: بايد نگاه سهم خواهي در خوزستان ايجاد شود و استان به دنبال سهم خود باشد؛ اين حق استان است كه از حداقل سهم خود بهرهمند شود.
*خلاقيت ريشه كار آفريني
همچنين در اين ميزگرد غلامعلي قاسمي، دبيرخانه كارآفريني خوزستان با اشاره به اينكه كارآفرين بايد فردي مستقل باشد، عنوان كرد: بهتر است دولت در فعاليتهاي كارآفريني فقط نقش تسهيلگر را ايفا كند.
وي افزود: كارآفريني فرآيندي است كه طي آن يك نوآور و يك فكر خلاق به واقعيت تبديل ميشود و همراه سودآوري و البته ريسك و خطر است. كارآفرين نبايد به چيزي وابسته باشد تا بتواند به دنبال ايجاد كسب و كار جديد برود. اين مسئله نياز به يك بازنگري درباره تكليف دولت در برابر ايجاد كنندگان كسب و كار دارد تا زمينههاي لازم توسعه كارآفريني فراهم شود.
قاسمي با بيان اينكه ريشه كار آفريني خلاقيت است، عنوان كرد: در كشور افراد نخبهاي وجود دارد كه توان ايجاد يك كسب و كار جديد را ندارند. بررسيها نشان ميدهد دولتي كه بيشترين سهم را در اقتصاد دارد، بيشترين نرخ بيكاري را هم خواهد داشت و اين مسئله به علت ايجاد نشدن فضاي لازم براي پرورش تواناييهايي كارآفريني است.
وي با تاكيد بر اينكه صنايع بزرگ تنها پنج درصد اشتغال زايي را در كشور ايجاد كردهاند و بيشتر ايجاد اشتغال در واحدهاي كوچك صورت ميگيرد ، بيان كرد: بهترين اقدامي كه دولت در جهت تسهيل و ترويج روحيه كارآفريني ميتواند انجام دهد كاهش تصديگري خود، شايسته سالاري، جلوگيري از ايجاد رانتهاي اقتصادي و فضاي مناسب براي رقابت سالم است كه اين مسئله با هماهنگي بين مجموعه دولت و هيات وزيران امكان پذير ميباشد.
دبيرخانه كارآفريني خوزستان عنوان كرد: كارآفريني ماهيتا اشتغال ايجاد نميكند به اين معني كه يك فعاليت كارآفرينانه ممكن است در كوتاه مدت مانعي براي اشتغال باشد و اصلا شكل نگيرد اما در بلندمدت اشتغالزا باشد كه به همين دليل وظيفه اصلي كارآفريني صيانت از اشتغال است.
قاسمي خاطرنشان كرد: سالانه فارغالتحصيلان بسياري از دانشگاهها خارج ميشوند در حالي كه توانايي ايجاد يك كسب و كار جديد را ندارند و اين نشان از ضعف رابطه بين مراكز علمي و كارآفريني و فقدان تكنولوژي روز در كشور ميدهد.
وي گفت: كشوري كه در حال رشد است مواد خام را صادر نميكند؛ اين امر بايد همراه با سياستها و برنامهريزيهاي مشخص داخل و خارج از كشور دارد. خروج از انزواي علمي و شناسايي فرصتهاي منطقهاي و فراملي راهي براي خروج از اين مشكلات است كه نيازمند اطلاعات طبقهبندي شده دارد.
دبيرخانه كارآفريني خوزستان با اشاره به اينكه انجام فعاليتهاي كارآفريني متولي ندارد و فرآيندي است كه تدريجي صورت ميگيرد، تاكيد كرد: همه ميتوانند يك كارآفرين باشند البته به شرط آنكه بسترهاي لازم براي آن فراهم شود. بهبود فضاي اقتصادي مهمترين بستر گسترش فعاليتهاي كارآفريني است و وظيفه آن برعهده دولت ميباشد كه با تدوين سياستهاي كلان خود در ايجاد اين فضا مهمترين نقش را ايفا ميكند.
قاسمي با اشاره به نرخ بيكاري 20 درصدي جمعيت جوان در خوزستان عنوان كرد: نميتوان به جوان گفت تا 30 سال آينده شغل ايجاد ميشود در نتيجه بايد براي اشتغال نسخهاي زودبازده ارايه كرد. نكتهاي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه يك شبه نميتوان فردي را كارآفرين كرد. در بحث فرهنگسازي كارآفريني بايد به كارآفرين ارزش داد و از او تجليل كرد.
وي افزود: كارآفريني فعاليت منعطف و همراه با ريسك است در حالي كه در بروكراسي دولت انعطاف معني ندارد. دخالت دولت در آموزش و ورود به بخش تحقيق و توسعه آن منجر به بيشتر شدن مشكلات كارآفرين ميشود.
قاسمي بيان كرد: براي گسترش كارآفرين بايد اهميت بيشتري به شايسته سالاري در اقتصاد داد به گونهاي كه رانتهاي موجود در اين بخش را حذف كرد. اينكه 50 درصد كسب و كار جديد از بين ميرود نشان دهنده سلامت يك اقتصاد است. در كشورهاي توسعه يافته اگر كار موفق نباشد فعاليت ديگري آغاز ميشود.
دبيرخانه كارآفريني خوزستان گفت: براي ترويج فرهنگ بايد ابتدا مخاطب مشخص و بعد از آن زمينههاي ترويج فراهم گردد؛ بحث كارآفريني بايد به صورت يك روند و فرآيند دنبالهدار هدايت شود.
*كاهش ريسك پذيري افراد در اقتصاد دولتي
در اين ميزگرد بابك مختاري، رييس پارك علم و فنآوري خوزستان نيز عنوان كرد: بيشتر مشكلات كارآفريني بهطور كلي در كشور به خصوص در خوزستان به علت نبود بستر فرهنگي است. اكثر مردم در طول تاريخ در كشور و استان كشاورز ديم كار بودند كه اين حرفه نياز به خلاقيت نداشته است.
وي افزود: در زمينههاي غير كشاورزي كه مردم فعاليت داشتهاند ميتوان گفت هنوز حرف اول را ميزنيم؛ دراين زمينه فرش را ميتوان مثال زد. اگر همان سرمايهگذاري كه در پتروشيمي صورت گرفت در فرش بكار ميرفت شايد الان صادرات فرش بيشتر از پتروشيمي بود.
مختاري خاطرنشان كرد: البته معتقدم در حال حاضر هم ارزش افزوده فرش از ارزش افزوده صادرات پتروشيمي بيشتر است. در مواردي كه ايرانيان از فكر و انديشه خود استفاده كردهاند تاكنون نيز در جهان سرآمداند.
وي گفت: مشكلات فرهنگي بسياري در كل كشور وجود دارد كه در استان با توجه به بحث دولتي بودن بيشتر فعاليتهاي اقتصادي، بحث توسعه كارآفريني با مشكلات بيشتري رو به رو ميشود.
رئيس پارك علم و فنآوري خوزستان بيان كرد: به عنوان مسؤول كارآفريني تكنولوژيك در استان معتقدم اگرهم ايدههاي كارآفريني در استان وجود داشته باشد بايد توسط شركتهاي دولتي مانند مناطق نفتخيز، ملي حفاري يا پتروشيمي خريداري شود در نتيجه با توجه به ساختار دولتي و انحصاري اين شركتها رقابتي در آنها ايجاد نميشود.
مختاري تاكيد كرد: مهمترين چيزي كه يك كارآفرين به آن نياز دارد يك بازار رقابتي است نه تسهيلات و حتي بازار انحصاري زيرا حمايتها در اين صورت نتيجهاي به همراه ندارد. در اين زمينه صنايع خودرو را ميتوان مثال زد كه به علت نبود بازار رقابتي و در مقابل وجود رانت و انحصار مشغول به فعاليتاند بدون آنكه به دنبال افرايش تكنولوژي باشند.
وي بيان كرد: مشكل اساسي كه در خوزستان نمود بيشتري دارد اين است كه اگر 85 درصد اقتصاد ايران دولتي است اين ميزان در خوزستان بسيار بيشتر ميباشد. اقتصاد دولتي در استان باعث ميشود ريسك پذيري افراد كم شود. در پارك علم و فنآوري افرادي با ايدههاي نو وارد شدهاند اما به محض استخدام و پذيرش در شركتهاي دولتي به راحتي همه چيز را رها ميكنند.
رئيس پارك علم و فنآوري خوزستان افزود: در كشورهاي توسعه يافته اگر كالايي توليد شود كه حتي يك سنت ارزانتر باشد بازار خود را پيدا ميكند اما در كشورهايي كه داراي انحصاري است اين موضوع معنا ندارد.
مختاري تاكيد كرد: در كشور ما بخش خصوصي هميشه ضعيف بوده در حالي كه اسلام اهميت ويژهاي به مسئله احترام به مالكيت خصوصي و محترم شمردن توليد ثروت دارد و در كشورهاي توسعه يافته اهميت ويژهاي به اين مسئله داده ميشود به طوري كه يك عطاري بعد از چهار صد سال فعاليت و تغيير دولتها در حال حاضر با حفظ مالكيت خصوصي تبديل به يك كمپاني بزرگ توليد كننده مواد شيميايي شده است.
وي ادامه داد: در دانشگاههاي كشور در بسياري از زمينهها شايد نياز به بازنگري است اما اين بازنگري بايد از پايه اول ابتدايي آغاز شود و "بابا نان داد" به "بابا چگونه نان داد" تبديل شود. با انجام اين كار ميتوان اميدوار بود افراد كارآفرين در دانشگاه تربيت شود. در حال حاضر در بسياري از زمينههاي علمي از نظر توليد علم كمي با علم روز دنيا فاصله نداريم و ميتوان گفت در مرز علم حركت ميكنيم. به عنوان مثال در زمينههايي كه جهاد دانشگاهي در زمينههاي تكنولوژيك مانند مهندسي معكوس وارد شده به خوبي عمل كرده است.
رئيس پارك علم و فنآوري خوزستان گفت: سرمايهگذاريها در زمينه هستهاي و صنايع دفاعي كه 50 درصد هزينههاي پژوهشي در دنيا را به خود اختصاص داده نمونههاي خوبي براي كميت و كيفيت پژوهش در كشور ميباشد.
مختاري تصريح كرد: مشكلي كه ما با آن مواجهيم عدم همكاري سيستمهاي مرتبط با هم است. به عنوان مثال در زمينه پتروشيمي عليرغم اينكه بيشترين منابع نفت و گاز را داريم اما رشته شيمي نفت در 90 درصد دانشگاههاي كشور تدريس نميشود. علت آن هم كپيبرداري مباني شيمي از كشورهاي اروپايي است كه در زمينه نفت كاري انجام نشده است.
وي ادامه داد: در زمينه صنعت نيز اگر به توسعه صنايع پايين دستي و كوچك توجه بيشتري ميشد علاوه بر ايجاد فرصتهاي شغلي جديد، فرصتهاي نوآوري دانشگاهي هم بيشتر ميشد.
رئيس پارك علم و فنآوري خوزستان عنوان كرد: يكي از محصولات صنايع جانبي پتروشيمي صنايع بستهبندي مواد غذايي است. با توجه به اينكه توليد خوبي در برخي محصولات در كشور داريم اما ميتوانيم در بخش كشاورزي به راحتي و با يك بستهبندي مناسب ميوههاي توليدي خود را با قيمت بيشتر صادر كنيم.
مختاري بيان كرد: اگر سير تحول دانشگاهها را نگاه كنيم مشاهده ميشود دانشگاههاي نسل اول صرفا آموزشي بودند. دانشگاههاي نسل دوم به سمت آموزش و پژوهش و دانشگاه نسل سوم در مرز تجاري سازي و توجه به بازار در حال حركت است.
وي افزود: در ايران اين سير تكامل در سالهاي اخير شكل گرفته و تغيير نام و ساختار وزارت علوم و تاسيس پاركهاي علم و فنآوري نيز در همين راستا است. از سوي ديگر نياز به ساماندهي حركت شتابان در توليد علم ديده ميشود. نقشه جامع علمي كشور از مواردي است كه تا پاييز نهايي ميشود و مسير فعاليتهاي علمي، پژوهشي و فنآوري را كاملا نشان ميدهد.
رئيس پارك علم و فنآوري خوزستان توضيح داد: از سال 85 معاونت علمي و پژوهشي رياست جمهوري نيز به اين حوزه وارد شده كه به مرور زمان فعاليتهاي خوبي ارايه داد بطوري كه طرحهاي كلان پژوهشي كه در كشور وجود دارد اگر بيش از كشورهاي پيشرفته دنيا نباشد، كمتر نيست. از سال گذشته اين معاونت وارد حمايت از پروژههاي مورد تقاضاي بازار شده است. همچنين اين معاونت براي هدفمندسازي تصميمگيري در كشور كانونهاي دانش و صنعتي را با همكاري دولت، مصرف كننده، توليد كننده و صادر كننده ايجاد كرده كه متاسفانه اين كانونها در خوزستان هنوز ايجاد نشده است.
وي با بيان اينكه دولت در پاركهاي علم و فناوري در زمينههاي مختلف هزينه بسياري پرداخته و حمايت كرده است، بيان كرد: اين حمايتها شامل معافيتهاي مالياتي و گمركي هم ميباشد. دولت دراين راستا دستگاههاي دولتي را موظف كرده محصولات خود را در صورت توليد از پاركهاي علم و فناوري خريداري كنند. تسهيلات هم به دور از بروكراسي از سوي پارك پرداخت ميشود و در صورت موفقيت طرح 50 درصد تسهيلات بخشيده ميشود تمام اين شرايط براي آن است كه نوآوران براحتي فعاليت كارآفرينانه خود را راهاندازي كنند اما هنوز وارد بازاريابي و فروش محصولات توليدي اين پاركها نشدهايم.
مختاري با اشاره به اينكه در استانهايي كه اقتصاد خصوصيتري دارند شركتهاي دانشبنيان موفقتر عمل كردهاند و دولتي شدن اقتصاد بيش از حد به كارآفريني ضربه ميزند، تاكيد كرد: در حال حاضر وزارت نفت طي بخشنامهاي از شركتهاي تابعه خود خواسته پروژههاي كاربردي صنعت نفت را بايد به پژوهشگاه صنعت نفت بدهند كه در تهران است در حالي كه در خوزستان جهاد دانشگاهي، دانشگاه چمران، دانشگاه علوم پزشكي و آزاد و پارك علم و فنآوري از اين پروژهها بينصيب ميمانند و گردش مالي آنها به تهران منتقل ميشود در حالي كه بودجه پژوهشي شركتهاي تابع وزارت نفت 18 ميليارد تومان است كه كمك بسياري به ارايه پروژههاي كاربردي در استان ميكند.
رئيس پارك علم و فنآوري خوزستان خاطرنشان كرد: اگر بنا باشد شركت نفت از موسسات پژوهشي استان حمايت نكند آيا تمايلي براي كمك اين موسسات به اين شركت و يا حتي ساير شركتهاي دولتي باقي ميماند؟
*فعاليت بخش دولتي مانعي براي توسعه كارآفريني
رضا ميراني، معاون كارآفريني و اشتغال سازمان كار و امور اجتماعي خوزستان هم در اين ميزگرد با اشاره به اينكه كارآفريني متولي مشخص ندارد و همه بايد متولي ايجاد آن در كشور باشند، گفت: بحث كارآفريني نياز به كار فرابرنامهاي و متمركز دارد. كارآفريني نياز به ايجاد زمينه دارد و دولت مهمترين مرجع براي زمينهسازي آن در كشور است. به اين معنا كه هر وزارتخانه به تنهايي و بدون همكاري و كمك ديگر وزارتخانهها نميتواند زمينه ايجاد كارآفريني در كشور را ايجاد كند.
وي بيان كرد: از سوي ديگر ميتوان گفت فعاليت بخش دولتي مانعي براي توسعه كارآفريني است. كارآفريني ابعاد مختلفي از جمله اجتماعي، سياسي و فرهنگي دارد و يكي از جنبههاي آن بعد اقتصادي و ايجاد اشتغال ميباشد كه هدف ما در زمينه اثر بخشي، تغيير نگرش است.
ميراني تصريح كرد: به اين معني كه افراد بتوانند از سدي كه به عنوان استخدام در استان رواج يافته بگذرند و بدانند چيز ديگري به نام كارآفريني وجود دارد. متاسفانه در حال حاضر يك راننده تاكسي يا يك مغازه دار خود را بيكار ميدانند و اشتغال را فقط در استخدام ميبينند.
وي ادامه داد: معتقدم هدف اصلي وزارت كار بايد بوميسازي دستورالعملها براي ايجاد اشتغال باشد. شايد بتوان گفت متولي تغيير نگرش وزارت كار است اما در زمينه ترويج و حمايت از كارآفريني دستگاههاي ديگر بايد پيگير باشند. رسالت اصلي سازمان كارشناسايي عرضه و تقاضاي بازار كار و ايجاد تعادل بين آن، ارايه راه كار و شناسايي و مطالعات است.
معاون كارآفريني و اشتغال سازمان كار و امور اجتماعي خوزستان عنوان كرد: مطرح شدن صنايع دانش بنيان نيز بر همين اساس است كه صنايع بر اساس علم پايهگذاري شوند تا ارزش افزوده و درآمد ملي افزايش يابد و با فعاليت كمتر اما با علم و دانش، گردش مالي افزايش يابد.
ميراني بيان كرد: مشكل اساسي توليدي است كه به عرضه و رقابت و مسائل بازاريابي آن توجهي نميشود. ايجاد كسب و كار در كشور راحت است اما هنر اصلي بازاريابي فروش محصول توليدي است.
وي گفت: تفكرات غلط در كشور خود مانع بزرگي براي پيشرفت در همه زمينههاست؛ به عنوان مثال مبناي ارزيابي يك استاندار تعداد طرحهاي مصوب است و اثربخشي و كيفيت طرحها مد نظر قرار نميگيرد كه اين مسئله باعث ميشود مشكلات بيكاري و طرحهاي نيمه تمام و بدون توجيه ايجاد گردد.
ميراني خاطرنشان كرد: مشكلي كه در زمينه آموزش وجود دارد اين است كه آموزش پس از شكل گرفتن شخصيت افراد صورت ميگيرد. در نتيجه اساسيترين نهاد زمينهساز بستر كارآفريني آموزش و پرورش است؛ آموزشها بايد به صورت كاربردي ارايه شود تا اثرگذار باشد.
معاون كارآفريني و اشتغال سازمان كار و امور اجتماعي خوزستان تاكيد كرد: دولتي بودن اقتصاد خوزستان براي استان يك تهديد است در حالي كه استانهايي كه چيزي نداشتند الان همه چيز دارند.
سر مقاله
اخبار دیگر
